(Cito)toetsen

Waarom toetsen?

• Wat is de meerwaarde van het afnemen van Citotoetsen?
Ons afstandsonderwijs is erop gericht dat kinderen met zo weinig mogelijk achterstand op het gebied van de Nederlandse taal in kunnen stromen in het Nederlandse (of Vlaamse) onderwijssysteem. Met behulp van de Citotoetsen kunnen we de ontwikkeling van uw kind nauwkeurig volgen en tijdig bijsturen als uw kind een achterstand dreigt op te lopen. De inspectie voor het onderwijs stelt scholen verplicht om methodeonafhankelijke toetsen (bijvoorbeeld Citotoetsen) af te nemen. Het doel van deze toetsing is om ouders en scholen inzicht te geven in de prestaties van kinderen op het gebied van de Nederlandse taal ten opzichte van leeftijdsgenoten in Nederland.

Welke taalonderdelen worden getoetst, met welke toetsen en wanneer?

• Welke taalonderdelen worden er getoetst in het basisonderwijs?
In het basisonderwijs worden onze leerlingen getoetst op:

• woordenschat (groep 5 t/m groep 8)
• technisch lezen (groep 3 t/m groep 8)
• begrijpend lezen (groep 3 t/m groep 8)
• spelling (groep 3 t/m groep 8)
• Welke taalonderdelen worden er getoetst in het voortgezet onderwijs?
In het voortgezet onderwijs worden onze leerlingen getoetst op:

• spelling en grammatica (klas 1)
• woordenschat (klas 1 en klas 2)
• leesvaardigheid (klas 1 t/m klas 3)
• Welke Citotoetsen worden afgenomen in het basisonderwijs?
• ‘Leeswoordenschat’ (groep 5 t/m groep 8) is een meerkeuzetoets waarmee we de ontwikkeling van de woordenschat van kinderen in geschreven taal kunnen volgen. De toets geeft een indicatie hoe groot de leeswoordenschat van uw kind is.
  
  Voorbeeldopgave:
  Hij keek in zijn agenda.
  A. boekentas
  B. woordenboekje
  C. boekje met afspraken
  D. prullenbak
  
  
• ‘Leestechniek’ (groep 3) is een toets waarmee de technische leesvaardigheid van leerlingen wordt gemeten. Technische leesvaardigheid is het kunnen ontsleutelen van geschreven woorden en het kunnen herkennen van de betekenis van deze woorden. Leestechniek is een toets waarbij kinderen stil lezen.
  
• ‘Leestempo’ (groep 4 t/m groep 8) is een toets die meet hoe vlot en nauwkeurig kinderen kunnen lezen. De kinderen lezen in stilte een tekst. Hier krijgen zij een bepaalde tijd voor. Tijdens het lezen van de tekst moeten de kinderen gemiddeld om de tien woorden bepalen welk woord in de tekst past. Ze kunnen telkens kiezen uit drie verschillende woorden.
  
  Voorbeeldopgave:
  Hij weent wet weet het meteen weer.
  Uit bed gaar gaan graan, mag hij nog niet.
  
  
• ‘Begrijpend lezen’ (groep 3 t/m groep 8) is een toets waarmee het leesbegrip van leerlingen wordt gemeten. De toets bestaat uit meerkeuze opgaven.
  
  Voorbeeldopgave:
  Zoek de eerste zin.
  A. Dan gaat hij naar de kassa.
  B. Eerst pakt hij een mandje.
  C. Ruben gaat naar de winkel.
  D. Daar doet hij de boodschappen in.
  
• ‘Spelling’ (groep 3 t/m groep 7) en ‘Schaal Vorderingen Spellingvaardigheid’ (groep 8) zijn toetsen die de spellingvaardigheid van woorden (groep 3 t/m groep 8) en werkwoorden (groep 7 en groep 8) bij kinderen meten.
  
  Voorbeeldopgave:
  Onze hond speelt met een bal.
  Schrijf op: bal.
  
• Welke Citotoetsen worden afgenomen in het voortgezet onderwijs?
• De ‘Entreetoets’ wordt afgenomen aan het begin van het eerste leerjaar voortgezet onderwijs. In de Entreetoets zijn meerkeuzeopgaven Nederlands leesvaardigheid opgenomen. De opgaven komen in grote lijnen neer op een van de volgende vragen over de tekst: wat zegt de schrijver van de tekst, waarover, met welk doel en voor wie is zijn tekst bestemd? Daarnaast bevat de Entreetoets meerkeuzeopgaven Nederlands woordenschat. Bij de meeste opgaven wordt het bevraagde woord aangeboden in een korte contextzin. Bij andere opgaven moet een zin worden afgemaakt en in een beperkt aantal gevallen wordt de tegengestelde betekenis van een woord gevraagd. Spelling en grammatica.
• De ‘Volgtoets’ wordt afgenomen aan het einde van het eerste leerjaar voortgezet onderwijs. In de Volgtoets zijn meerkeuzeopgaven Nederlands leesvaardigheid opgenomen. De opgaven toetsen behalve betekenissen (van woorden en zinnen), vooral relaties tussen zinnen en alinea's (oorzaak of reden - gevolg, middel - doel), hoofdonderwerp, hoofdgedachte en schrijfdoel van de schrijver. Daarnaast bevat de Volgtoets meerkeuzeopgaven Nederlands woordenschat. Bij de meeste opgaven wordt het bevraagde woord aangeboden in een korte contextzin. Bij andere opgaven moet een zin worden afgemaakt. In een beperkt aantal gevallen wordt de tegengestelde betekenis van een woord gevraagd. Spelling en grammatica.
• De ‘Adviestoets’ wordt afgenomen aan het einde van het tweede leerjaar voortgezet onderwijs. In de Adviestoets zijn meerkeuzeopgaven Nederlands leesvaardigheid opgenomen. De opgaven hebben grotendeels betrekking op het begrip van het hoofdonderwerp, de hoofdgedachte of relaties tussen zinnen en alinea’s (oorzaak of reden - gevolg, middel - doel). Daarnaast bevat de Adviestoets meerkeuzeopgaven Nederlands woordenschat. Bij de meeste opgaven wordt het bevraagde woord aangeboden in een korte contextzin. Bij andere opgaven moet een zin worden afgemaakt. In een beperkt aantal gevallen wordt de tegengestelde betekenis van een woord gevraagd.
• ‘Toets 3’ wordt afgenomen aan het einde van het derde leerjaar voortgezet onderwijs. In Toets 3 zijn meerkeuzeopgaven Nederlands leesvaardigheid opgenomen. De opgaven hebben grotendeels betrekking op het begrip van de kerninhoud (het hoofdonderwerp en de hoofdgedachte), de tekststructuur (de indeling van de tekst, de functie van tekstdelen) en de tekstrelaties (het verband tussen alinea’s, oorzaak of reden - gevolg, middel - doel, argument - stelling, verschijnsel - verklaring, tegenstelling, opsomming). Daarnaast komen zaken aan de orde als het doel van de schrijver, de betekenis van tekstdelen en beweringen over de inhoud.
• Op welke momenten worden er Citotoetsen afgenomen in het basisonderwijs?

midden schooljaar	eind schooljaar
groep 3	TL/SP
groep 4	TL/SP/BL	TL/SP/BL
groep 5	TL/SP/BL	TL/SP/BL
groep 6	WS/TL/SP/BL	WS/SP
groep 7	WS/TL/SP/BL	WS/SP
groep 8	WS/TL/SP/BL	WS/SP


SP = Spelling, TL = Technisch lezen, BL = Begrijpend lezen, WS = Woordenschat
• Waarom maken kinderen in groep 8 alleen aan het begin van het leerpakket een aantal toetsen?
In Nederland brengen scholen halverwege het schooljaar voor hun groep 8 leerlingen een definitief ‘plaatsingsadvies’ uit (welk type voortgezet onderwijs is voor de leerling het meest geschikt?). Na het uitbrengen van dit plaatsingsadvies worden geen Citotoetsen meer afgenomen. Ook wij brengen halverwege het leerpakket een plaatsingsadvies uit en toetsen onze groep 8 leerlingen na het uitbrengen van dit advies niet meer met behulp van Citotoetsen. We blijven de ontwikkeling van onze leerlingen in de tweede helft van groep 8 natuurlijk wel goed volgen. We gebruiken hiervoor de methodegebonden toetsen.
• Op welke momenten worden de Citotoetsen afgenomen in het voortgezet onderwijs?

midden schooljaar	eind schooljaar
klas 1	Entreetoets	Volgtoets
klas 2	Adviestoets
klas 3	Toets 3

Toetsafname

• Mogen mijn kinderen geholpen worden bij het maken van de toetsen?
Kinderen krijgen een uitgebreide instructie voordat zij aan de daadwerkelijke toetsafname beginnen. Tijdens deze instructie wordt met behulp van voorbeeldopgaven uitgelegd wat de bedoeling is. Kinderen mogen dan ook vragen stellen.
Op het moment dat de daadwerkelijke toetsafname begint, mag u uw kind niet meer helpen.
• Mijn kind heeft de toets niet binnen de gestelde tijd af. Mag ik mijn kind extra tijd geven?
Als uw kind een toets niet binnen de gestelde tijd af heeft, dan kunt u uw kind extra tijd geven. U dient in dat geval wel duidelijk op het scoreformulier te vermelden hoe lang uw kind over het maken van de toets gedaan heeft.
• Hoe kan ik met mijn kinderen oefenen voor de toets?
Het is niet de bedoeling dat u met uw kinderen oefent voor de toets.
De toetsing is juist bedoeld om na te gaan in hoeverre een leerling de aangeboden leerstof beheerst. Het gaat hierbij om de toepassing van de leerstof in een andere context. Oefenen voor een toets heeft vaak alleen een korte termijn effect. Ook is de toetsuitslag niet meer betrouwbaar.
• Mijn kind heeft per ongeluk de verkeerde toets gemaakt. Wat nu?
Als uw kind per ongeluk de verkeerde toets heeft gemaakt, kunt u het beste zo snel mogelijk contact opnemen met de docent van uw kind. De docent zal samen met u bekijken wat er moet gebeuren.
• Bij wie kan ik terecht met vragen over de toetsafname?
Voor vragen over de toetsafname kunt u terecht bij de docent van uw kind.

Terugkoppeling toetsresultaten

• Hoe word ik geïnformeerd over de toetsresultaten van mijn kinderen?
Uiterlijk 20 werkdagen na ieder toetsmoment ontvangt u van de docent van uw kind een overzicht met daarop de toetsresultaten van uw kind.
• Bij wie kan ik terecht met vragen over de toetsresultaten van mijn kinderen?
Met vragen over de toetsresultaten van uw kinderen kunt u terecht bij de docent van uw kind.

• Stel, mijn kinderen stoppen met Edufax, hoe gaat de overdracht van Citotoetsgegevens naar ons in zijn werk?
Wanneer uw kinderen stoppen met Edufax, stelt u de docent(en) tijdig op de hoogte. U spreekt met de docent af óf en hoe het leerpakket afgerond kan worden. Na beëindiging van (een deel van) het leerpakket maakt de docent een rapportage van het gevolgde onderwijs. Daaraan zullen alle Citotoetsgegevens van uw kinderen, die bij ons bekend zijn, toegevoegd worden.

• Stel, ik keer met mijn gezin terug naar Nederland of Vlaanderen, hoe gaat de overdracht van Citotoetsgegevens naar de Nederlandse of Vlaamse school in zijn werk?
Wanneer u met uw gezin terugkeert naar Nederland of Vlaanderen, stelt u de docent(en) van Edufax tijdig op de hoogte. U spreekt met de docent af óf en hoe het leerpakket afgerond kan worden. Na beëindiging van (een deel van) het leerpakket maakt de docent een rapportage van het gevolgde onderwijs. Daaraan zullen alle Citotoetsgegevens van uw kinderen, die bij ons bekend zijn, toegevoegd worden.
Bij de aanmelding van u kinderen op de Nederlandse of Vlaamse school kunt u de Citotoetsgegevens overdragen. De school kan deze gegevens gebruiken om hun onderwijsaanbod op het niveau van uw kinderen af te stemmen. Daarnaast kunnen de Citotoetsgegevens gebruikt worden om te bepalen in welke groep kinderen instromen op de Nederlandse of Vlaamse school. De Citotoetsgegevens worden doorgaans in het leerling-dossier van de school van uw kind(eren) opgenomen.
• Stel, ik stap over naar een NTC-locatie, hoe gaat de overdracht van Citotoetsgegevens naar de NTC-locatie in zijn werk?
Wanneer u uw kinderen overstappen naar een NTC-locatie, stelt u de docent(en) van Edufax tijdig op de hoogte. U spreekt met de docent af óf en hoe het leerpakket afgerond kan worden. Na beëindiging van (een deel van) het leerpakket maakt de docent een rapportage van het gevolgde onderwijs. Daaraan zullen alle Citotoetsgegevens van uw kinderen, die bij ons bekend zijn, toegevoegd worden.
Bij de aanmelding van u kinderen op de NTC-locatie kunt u de Citotoetsgegevens overdragen. De school kan deze gegevens gebruiken om hun onderwijsaanbod op het niveau van uw kinderen af te stemmen. Daarnaast kunnen de Citotoetsgegevens gebruikt worden om te bepalen in welke groep kinderen instromen op de NTC-locatie. De Citotoetsgegevens worden doorgaans in het leerling-dossier van de NTC-locatie van uw kind(eren) opgenomen.

Toetsresultaten

• Wat doen jullie met alle toetsgegevens die jullie van de kinderen krijgen?
De toetsgegevens van leerlingen worden ingevoerd in een leerlingvolgsysteem (LVS). Hiermee wordt een helder overzicht gecreëerd van de prestaties van een of meerdere leerlingen over een bepaalde periode. Op basis van deze gegevens kunnen wij zowel aan de onderwijsinspectie als aan ouders onze resultaten tonen. Daarnaast kunnen deze gegevens aanleiding geven om actie te ondernemen ter verbetering van de onderwijskwaliteit.
• Hoe lang worden toetsgegevens bewaard?
In het reguliere onderwijs worden toetsgegevens van leerlingen tot vijf jaar na verlaten van de school bewaard. Bij Edufax wordt hetzelfde beleid gehanteerd. Na het verstrijken van die termijn worden de toetsgegevens vernietigd.
• Waarom vergelijken jullie de prestaties van mijn kind met de prestaties van leeftijdsgenoten in Nederland? Dat is toch geen eerlijke vergelijking?
Natuurlijk zijn wij er ons terdege van bewust dat leerlingen in het reguliere Nederlandse onderwijs structureel meer tijd met het Nederlands in aanraking komen dan onze leerlingen. Toch vinden wij het zinvol de toetsresultaten van onze leerlingen te vergelijken met de toetsresultaten van leeftijdgenoten in Nederland.
Bij terugkeer in het reguliere Nederlandse of Vlaamse onderwijs wordt immers van kinderen verwacht dat ze ‘mee kunnen komen’ met hun leeftijdsgenoten.
Bovendien blijkt uit onderzoek dat er een verband bestaat tussen het stellen van hoge doelen voor leerlingen en de verbetering van hun prestaties.
Daarnaast vormen de Citotoetsgegevens van onze leerlingen en de vergelijking met de prestaties van hun leeftijdsgenoten in Nederland voor Edufax een indicator voor de kwaliteit van het geboden onderwijs.

• In hoeverre bepalen de Citotoetsscores of een kind verder mag met het volgende leerpakket?
Om te bepalen of een leerling verder kan gaan met een volgend leerpakket worden onder andere de Citotoetsscores geraadpleegd. Daarnaast zijn er andere relevante factoren die in overweging worden genomen bij deze beslissing, zoals:

• de huiswerkresultaten
• de resultaten op de methodegebonden toetsen
• de werkhouding en inzet
• de leeftijd (een leerling van 16 laten wij niet met een groep 5 pakket werken)
• overige relevante factoren in de school- en/of thuissituatie
  
• Stel, mijn kind scoort zeer hoog op de Citotoetsen. Betekent dit dan dat mijn kind een leerpakket mag overslaan?
Wanneer een kind zeer hoog scoort op de Citotoetsen wil dit niet automatisch zeggen dat een leerling een leerpakket kan overslaan. In de Citotoetsen wordt immers alleen gekeken in hoeverre de leerling de leerstof van de huidige groep beheerst. Het behalen van een hoge score wil dus niet zeggen dat de leerling de leerstof van de volgende groep ook beheerst.
Ook kan het zijn dat een leerling een bepaald toetsonderdeel in de vorm van meerkeuzevragen goed maakt, terwijl hij of zij met een andere toetsingsvorm minder goed zou scoren. De Citotoets is een momentopname. Om te bepalen of een leerling verder kan gaan met een volgend leerpakket spelen meerdere factoren een rol.
• Stel, mijn kind scoort zeer laag op de Citotoetsen. Wat gebeurt er dan?
Wanneer een kind zeer laag scoort op de Citotoetsen wil dit niet automatisch zeggen dat een leerling een leerpakket over moet doen of niet ‘over’ is naar de volgende jaargroep. Er kunnen verschillende factoren zijn waardoor een kind een lagere score behaalt op een toets. Zo kan het zijn dat bepaalde kinderen zwakker presteren onder tijdsdruk of dat ze gespannen zijn voor het maken van een toets. Ook vinden sommige kinderen het moeilijk om hun kennis en vaardigheden toe te passen buiten de oefeningen uit het taalboek. Andere kinderen hebben moeite met meerkeuzevragen waardoor ze onnodig veel fouten maken. Ten slotte kan het voorkomen dat een kind uitvalt op een bepaald toetsonderdeel dat minder belangrijk is of dat in een ander leerjaar nog ruimschoots aan bod komt. De Citotoets is een momentopname. Om te bepalen of een leerling verder kan gaan met een volgend leerpakket spelen meerdere factoren een rol.

Tijdsinvestering

• Kun je er ook voor kiezen je kind niet deel te laten nemen aan de Citotoetsen?
Nee, het is in principe niet mogelijk uw kind niet deel te laten nemen aan de Citotoetsen. Slechts bij hoge uitzondering kan er, in overleg met de docent, een uitzondering gemaakt worden wat betreft de afname van de toetsen.
De Citotoetsen vormen een wezenlijk onderdeel van ons onderwijsprogramma. Voor de afname van toetsen is voldoende tijd in het programma gereserveerd. Om ons onderwijsaanbod te evalueren en om ouders en leerlingen zicht te geven op het leerproces en de vorderingen op het gebied van de Nederlandse taal, stelt de inspectie voor het onderwijs de afname van methodeonafhankelijke toetsen verplicht. De toetsresultaten kunnen aanleiding geven om het onderwijsaanbod bij te stellen, zodat een leerling optimaal onderwijs kan genieten. Wanneer een leerling geen Citotoetsen maakt, bestaat de kans dat bepaalde hiaten niet gesignaleerd en aangepakt worden. Bij de terugkeer naar een Nederlandse school of bij de overstap naar een NTC-locatie is het bovendien van belang dat er voldoende toetsresultaten van de kinderen beschikbaar zijn.

Algemeen

• Waar kan ik mijn op- en aanmerkingen op (de invoering van) de Citotoetsen kwijt?
Uw op- en aanmerkingen betreffende (de invoering van) de Citotoetsen kunt u via e-mail of fax voorleggen aan onze afdeling Afstandsonderwijs, sectie Ontwikkeling.



E-mail:	info@edufax.nl	(onderwerp: sectie Ontwikkeling, Citotoetsen)
Fax:	+31 40 206 3145	(ter attentie van de sectie Ontwikkeling)